مشاهده ریزش موی بیشتر با شروع فصل پاییز نگران‌کننده است؛ اما پیش از نگرانی و امتحان کردن درمان‌های خودسرانه، باید این پدیده را از دیدگاه بیولوژیک بررسی کرد. اگر می‌خواهید بدانید چرا در پاییز ریزش مو زیاد میشود، پاسخ در تغییر چرخه طبیعی رشد مو است. در تابستان، موها برای محافظت از پوست سر در برابر آفتاب بیشتر روی سر می‌مانند و با تغییر فصل، درصد بالایی از آن‌ها همزمان وارد فاز استراحت و ریزش (تلوژن) می‌شوند. این ریزش فصلی، موقتی و کاملاً طبیعی است؛ اما برای اینکه مرز آن را با ریزش‌های غیرطبیعی بشناسید، با راهکارهای مراقبتی آشنا شوید و بدانید چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید، در ادامه با ما همراه باشید.
چرا ریزش مو در پاییز بیشتر میشود؟
برای پاسخ به این سوال که چرا در پاییز ریزش مو زیاد میشود، نیازی نیست به دنبال دلایل پیچیده بگردیم، چون همه‌چیز به چرخه طبیعی رشد مو و تغییرات آب‌وهوا برمی‌گردد. متخصصان می‌گویند که فولیکول‌های (ریشه) موی ما همیشه در حال رشد نیستند؛ بلکه آن‌ها یک دوره رشد، یک دوره انتقال و یک دوره استراحت (تلوژن) دارند. در فصل پاییز، چند عامل دست به دست هم می‌دهند تا موها بیشتر بریزند:
فاز استراحت مو پس از تابستان (تلوژن)
در اواسط تابستان، بدن ما برای اینکه از پوست سر در برابر اشعه‌های سوزان آفتاب محافظت کند، موهای بیشتری را روی سر نگه می‌دارد. وقتی این موها وظیفه‌شان تمام میشود، وارد فاز استراحت می‌شوند و می‌ریزند. در واقع، این ریزش فقط یک خانه‌تکانی طبیعی در بدن شماست.
کاهش نور خورشید و افت ویتامین D
با کوتاه شدن روزها در پاییز و کم شدن تابش آفتاب، بدن ما ویتامین D کمتری می‌سازد و حتی هورمون‌های شادی‌بخش هم کمتر ترشح می‌شوند. طبق گفته منابع تخصصی پوست و مو، این تغییرات بی‌سروصدا، مستقیماً روی ضعیف شدن ریشه موها تاثیر می‌گذارند و باعث می‌شوند موها راحت‌تر بریزند.
خشکی هوا و تغییرات دما
سرد شدن هوای بیرون از یک طرف، و روشن کردن شوفاژ و بخاری در خانه از طرف دیگر، باعث میشود رطوبت هوا به شدت پایین بیاید. این هوای خشک، دقیقاً مثل یک سشوار داغ، رطوبت طبیعی پوست سر را می‌گیرد و ساقه‌ی موها را خشک و شکننده می‌کند.
چه میزان ریزش مو در پاییز طبیعی است؟
یکی از بزرگترین نگرانی‌های ما این است که آیا این حجم از ریزش طبیعی است؟ در حالت عادی و در تمام طول سال، ریختن ۵۰ تا ۱۵۰ تار مو در روز کاملاً نرمال است (همان موهایی که در حمام یا موقع شانه زدن می‌بینید).
اما وقتی از خودمان می‌پرسیم چرا در پاییز ریزش مو زیاد میشود، در واقع داریم درباره‌ی شرایطی صحبت می‌کنیم که این عدد برای چند هفته، کمی بیشتر از حد معمول (مثلاً دو برابر) میشود. پس دیدن موی بیشتر روی برس در مهر و آبان، لزوماً به معنای کچل شدن نیست!
برای اینکه خیالتان کاملاً راحت شود و وضعیت خودتان را بهتر بسنجید، نگاهی به این جدول ساده بیندازید:
| وضعیت و شکل ریزش مو | ریزش موی فصلی (کاملاً طبیعی) | ریزش غیرطبیعی (نیازمند معاینه پزشک) |
| محل ریزش روی سر | به صورت پراکنده و یکدست در کل سر | ریزش سکه‌ای، یا خالی شدن شقیقه‌ها و جلوی سر |
| وضعیت پوست سر | کاملاً عادی (شاید فقط کمی خشک) | قرمزی شدید، خارش کلافه‌کننده، درد یا پوسته‌ریزی |
| نحوه جدا شدن موها | چند تار مو هنگام شانه زدن یا شستشو | کنده شدن موها به صورت دسته‌ای با یک کششِ آرام |
ریزش موی فصلی چه مدت طول می‌کشد؟
خبر خوب این است که ریزش موی فصلی همیشگی نیست. این روند معمولاً یک دوره گذار است که بین ۴ تا ۸ هفته (حدود ۱ تا ۲ ماه) طول می‌کشد و بعد از آن، چرخه رشد موها دوباره به حالت عادی و پرپشت خود برمی‌گردد. اما جالب است بدانید که این مدت‌زمان و زمان شروع ریزش، برای همه افراد یکسان نیست، بلکه اقلیمی که در آن زندگی می‌کنید، نقش بسیار مهمی در واکنش بدن شما به تغییر فصل دارد:
مناطق سردسیر و کوهستانی: در شهرهایی که پاییز خیلی زودتر از راه می‌رسد، بادهای سرد و خشک پاییزی به سرعت رطوبت پوست سر را از بین می‌برند. این شوک دمایی باعث میشود ریشه موها زودتر واکنش نشان دهند و ریزش در همان اوایل مهرماه آغاز شود. به همین دلیل، معمولاً در همان اوایل مهرماه تقاضا برای ویزیت متخصصان پوست به شدت بالا می‌رود؛ تا جایی که اگر نگاهی به سامانه‌های نوبت دهی پزشکان همدان یا دیگر شهرهای کوهستانی بیندازید، متوجه می‌شوید که در این بازه زمانی از سال، وقت‌های خالی مطب‌ها با چه سرعتی پر می‌شوند.
مناطق گرم و مرطوب (جنوب کشور): در شهرهای ساحلی و جنوبی، ماجرا کاملاً متفاوت است. از آنجایی که رطوبت هوا در این مناطق دیرتر افت می‌کند، پاییز هم با تاخیر بیشتری خودش را به بدن نشان می‌دهد. بر اساس مشاهدات و گزارش‌های بالینی پزشکان بندرعباس و متخصصان دیگر شهرهای شرجی، مراجعین این مناطق معمولاً شوک ریزش موی پاییزی را نه در اوایل مهر، بلکه در اواخر آبان یا حتی آذرماه تجربه می‌کنند.
بنابراین، فرقی نمی‌کند در کدام اقلیم زندگی می‌کنید؛ در هر صورت فولیکول‌های موی شما برای عبور از این تغییرات آب‌وهوایی و عادت کردن به فصل جدید، به همان زمانِ یک تا دو ماهه نیاز دارند تا ریزش متوقف شود.
راهکارهای کاهش ریزش موی پاییزی
درست است که نمی‌توانیم جلوی ریتم طبیعی بدن را بگیریم، اما با چند تغییر ساده در کارهای روزمره می‌توانیم به ریشه موها کمک کنیم تا زودتر خودشان را بازسازی کنند. درک اینکه چرا در پاییز ریزش مو زیاد میشود، به ما می‌آموزد که در این روزها باید با موهایمان مهربان‌تر باشیم:
تغذیه و مکمل‌های مفید برای مو
سعی کنید بشقاب غذایتان را پر از مواد مقوی کنید. خوردن غذاهایی که پروتئین، آهن، زینک (روی) و ویتامین‌های گروه B دارند، مثل یک کود طبیعی برای ریشه مو عمل می‌کند. همچنین اگر احساس می‌کنید نور آفتاب کمتری به شما می‌رسد، با مشورت پزشک می‌توانید از ویتامین D استفاده کنید.
مراقبت روزانه و مهربانانه از موها
در روتین پاییزه، برای بهبود کیفیت موهایتان به این نکات حتما دقت کنید:
✔ آب‌رسانی: در پاییز هوای خانه خشک است، پس حتماً آب بیشتری بنوشید تا پوست سرتان از داخل مرطوب بماند.
✔ کاهش فشار به موها: موها در این فصل شکننده‌‌ترند. از بستن خیلی سفت موها (مثل مدل دم‌اسبی)، شانه زدن موها وقتی هنوز خیس هستند و استفاده مداوم از سشوار داغ جداً خودداری کنید.
✔ شستشوی ملایم: دوش گرفتن با آب خیلی داغ در هوای سرد می‌چسبد، اما تمام چربی مفید کف سر را می‌شوید و می‌برد! بنابراین بهتر است موهایتان را با آب ولرم و شامپوهای ملایم بشویید.
چه زمانی ریزش مو نشانه‌ی مشکل جدی‌تر است و باید به پزشک مراجعه کرد؟
با وجود اینکه ریزش پاییزی، دردسر مشترک خیلی از ماست، اما گاهی اوقات این تغییر فصل باعث بیدار شدن مشکلات پنهانی مثل ریزش موی ارثی یا مشکلات تیروئیدی میشود. به طور کلی:
اگر ریزش موهای شما بیش از ۲ الی ۳ ماه طول کشید،
یا متوجه شدید که موهای کل سرتان به طور ناگهانی نازک شده‌اند،
و یا کف سرتان خارش و سوزش شدیدی دارد،
توجه کنید که این نوع ریزش این دیگر یک ریزش فصلی ساده نیست! بنابراین هرچه سریعتر برای یافتن ریشه‌ی مشکل به متخصص پوست و مو مراجعه کنید.
⮚ یک هشدار دوستانه و بسیار مهم: در چنین مواقعی، لطفاً از خوددرمانی، امتحان کردن ماسک‌های گیاهی عجیب یا خریدن خودسرانه‌ی داروها و محلول‌های شیمیایی پرهیز کنید. این کارها نه‌تنها مشکل را حل نمی‌کنند، بلکه ممکن است ریشه مو را برای همیشه از بین ببرند. شما در این شرایط به آزمایش خون و بررسی هورمون‌ها نیاز دارید؛ پس بدون اتلاف وقت برای دریافت نوبت پزشک متخصص پوست و مو اقدام کنید تا علت اصلی مشکل پیدا شده و درمان اصولی شروع شود.
دانستن دلیل علمی این موضوع که چرا در پاییز ریزش مو زیاد میشود، خیال ما را راحت می‌کند که این اتفاق عجیب و ترسناکی نیست؛ بلکه فقط روش هوشمندانه‌ی بدن ماست تا به موها استراحت بدهد و خودش را برای فصل جدید آماده کند. با کمی صبوری، خوردن غذاهای مقوی، دوری از استرس (که خودش قاتل موهاست!) و رفتار ملایم‌تر با موها در حمام، می‌توانید این دوره یک تا دو ماهه را به راحتی پشت سر بگذارید. فقط فراموش نکنید که به زبان بدن خود گوش دهید؛ اگر ریزش موهایتان طولانی شد یا شکل غیرطبیعی به خود گرفت، حتماً با یک پزشک متخصص مشورت کنید تا سلامت و شادابی خیلی زود به موهایتان برگردد.
