به ناحیه اتصال دو استخوان در بدن، مفصل میگویند. همه ما در طول روز از مفاصل خود استفادههای فراوانی میکنیم. این مفاصل، حرکت، ورزش و انجام کارهای ساده روزانه را مانند باز کردن درب شیشه مربا و برداشتن وسیلهای از قفسهها برای ما ممکن میسازند. بااینحال، با گذشت زمان یا دلایل دیگر، غضروف در مفاصل فرسوده شده و باعث میشود استخوانها به هم ساییده شوند. فرسودگی مفاصل یکی از شایعترین بیماریهای ارتوپدی در جهان است که طبق گفته مرکز جهانی بهداشت (WHO) حدود ۵۹۵ میلیون نفر در سراسر جهان نوعی از فرسودگی مفاصل را تجربه میکنند. در این مطلب، درباره علت گسترش این مشکل سلامتی در جهان میخوانید.
آرتروز فقط بیماری سالمندان نیست
فرسودگی مفاصل که نوع معمول آن، اغلب به عنوان آرتروز شناخته میشود، یک بیماری بسیار شایع است. این بیماری مفاصل را تحت تأثیر قرار میدهد. استخوانهایی که مفاصل را تشکیل میدهند، با بافتی صاف به نام غضروف پوشیده شدهاند. هنگامی که مفصلی دچار آرتروز میشود، این غضروف نازکتر و سطح آن زبر میشود. استخوان زیر این غضروف نیز ضخیمتر میشود. پس ز آن، استخوان در لبه مفاصل به سمت بیرون رشد میکند و خارهای استخوانی به نام استئوفیت را تشکیل میدهد.
حدود ۷۳ درصد از افراد مبتلا به آرتروز، بالای ۵۵ سال سن دارند. بااینحال، امروزه آرتروز نه تنها برای سالمندان نگرانکننده است، بلکه افراد میانسال نیز به همان اندازه در معرض ابتلا به این بیماری ناتوانکننده قرار دارند که بر زندگی روزمره آنها تأثیر میگذارد. در واقع، میتوان گفت که آرتروز فقط بیماری سالمندان نیست و تعداد ابتلای افراد در دهههای ۳۰ و ۴۰ زندگی نیز رو به افزایش است.
سبک زندگی مدرن چه تاثیری روی مفاصل دارد؟
بدن انسان شاهکاری از تکامل است. در طول میلیونها سال، مفاصل انسان برای یک زندگی پر از تحرک تکامل یافتهاند. پیادهروی در مسافتهای طولانی، بالا رفتن، بلند کردن اجسام، دویدن و سازگاری با نیازهای مختلف فیزیکی زمانی برای بقا ضروری بودند. بااینحال، تنها در عرض چند دهه، سبک زندگی بشر به طرز چشمگیری تغییر کرد.
امروزه، یک فرد معمولی ساعتها پشت میز مینشیند، با وسایل نقلیه رفت و آمد میکند، مفاصل انگشت او دائم با تلفن همراه کار میکند، کمتر میخوابد، غذاهای فرآوری شده بیشتری میخورد و در مجموع، بسیار کمتر از نسلهای قبلی، تحرک مثبت دارد. این عدم تطابق میان نحوه تکامل مفاصل و طرز زندگی فعلی انسان یکی از بزرگترین دلایل افزایش درد مزمن، خستگی، مشکلات اسکلتی عضلانی و البته افزایش میزان فرسودگی مفاصل است.
کمبود کدام ویتامینها سلامت مفاصل را تهدید میکند؟
اغلب آسیب خارجی اولین مقصر درد و فرسودگی مفاصل است. بااینحال، گاهی اوقات، ریشه این مشکل، عمیقتر و در تغذیه نهفته است. کمبود چندین ویتامین و مواد معدنی مهم میتواند به طرز قابل توجهی در فرسودگی مفاصل نقش داشته باشد. این موضوع اغلب در تشخیصهای اولیه نادیده گرفته میشود اما بهترین دکتر ارتوپد میتواند آن را تشخیص دهد. در ادامه، با ویتامینها و مواد معدنی مذکور آشنا میشوید.
ویتامین B12
ویتامین B12 برای عملکرد عصب و تولید گلبولهای قرمز خون ضروری است. اگرچه این ویتامین مستقیما در ساختار مفصل دخیل نیست، اما کمبود آن میتواند منجر به آسیب عصبی (نوروپاتی) شود. این مشکل به صورت درد، سوزن سوزن شدن و بیحسی بروز کرده و مشکلات مفصلی را تشدید میکند.
منیزیم
منیزیم یک ماده معدنی است که در صدها فرایند بدن از جمله عملکرد عضلات و اعصاب و همچنین، سلامت استخوانها نقش دارد. این ماده به تنظیم انقباض و آرامش عضلات کمک میکند. کمبود منیزیم ممکن است منجر به گرفتگی و اسپاسم عضلات شود و با ایجاد فشار بر بافتهای اطراف، در درد مفاصل نقش داشته باشد.
کلسیم
کلسیم برای سلامت و رشد استخوانها بسیار مهم است. اگر این ماده مغذی در درازمدت به اندازه کافی دریافت نشود، احتمال ابتلا به بیماریهای مربوط به استخوانها و مفاصل افزایش مییابد. شایعترین عارضه آن نیز پوکی استخوان است.
ویتامین D
ویتامین D به طور کلی برای سلامت مفاصل اهمیت زیادی دارد زیرا به بدن در جذب کلسیم کمک میکند. این ویتامین برای سلامت و رشد استخوانها و مفاصل مهم است. به همین دلیل، باید به نحوی تأمین شود که بدن بتواند از آن نهایت استفاده را ببرد.
تحقیقات نشان داده که ویتامین D در رفع التهاب مفاصل نیز نقش دارد.
پتاسیم
وجود پتاسیم برای حفظ سطح مایعات در بدن مهم است. همچنین، این ماده سطح کلسیم و فسفر را در بدن تنظیم میکند. کلسیم و فسفر دو ماده معدنی ضروری برای سلامت استخوانها هستند.
طبق تحقیقات، مصرف پتاسیم برای کسانی که از درد مفاصل ناشی از آرتریت روماتوئید یا هیپوکالمی رنج میبرند، مفید است.
از چه سنی باید مراقب آرتروز باشیم؟
سن ابتلا به آرتروز در همه افراد یکسان نیست. حدود ۷۵٪ از افرادی که با آرتروز زندگی میکنند، بالای ۵۵ سال سن دارند و ۶۰٪ آنها زن هستند. به طور کلی، در این موارد ممکن است آرتروز زودتر ایجاد شود:
اگر سابقه ضربه به مفاصل خود را داشته باشید
به نوع دیگری از آرتروز مبتلا باشید که مفاصل شما را تحت تأثیر قرار میدهد
افراد ممکن است در هر سنی به آرتروز مبتلا شوند. بااینحال، معمولا این بیماری در سنین ۳۰ تا ۵۰ سالگی بروز میکند.
چه علائمی نیاز به بررسی توسط ارتوپد دارند؟
علائم رایجی که توسط متخصص ارتوپد، بررسی یا از بیمار سؤال میشوند، عبارتاند از:
- درد هنگام حرکت مفصل
- سفتی یا گرفتگی مفاصل، به خصوص پس از بیدار شدن یا پس از یک دوره عدم تحرک
- تورم ناشی از التهاب بافت اطراف مفصل
- احساس سایش یا صدای تق تق هنگام حرکت مفصل
- دامنه حرکتی محدود که استفاده کامل از مفصل را دشوار میسازد
- حساسیت، حتی زمانی که مفصل به آرامی لمس میشود
علاوهبراین، دکتر ارتوپد برخی از علائم کمتر شناخته شده با خارهای استخوانی دردناک یا برآمدگیهای سختی را نیز شناسایی میکند. این علائم روی استخوانها در مفاصل آسیبدیده تشکیل میشوند.
آرتروز یک بیماری فرسودگی مفاصل است که با گذشت زمان بدتر میشود. بعضی از افراد فقط علائم خفیفی را تجربه میکنند. برخی دیگر نیز درد و کاهش دامنه حرکتی را در زندگی روزمره خود مشاهده میکنند. در برخی موارد، آرتروز میتواند منجر به مشکلات خواب و افسردگی شود. هر مفصلی در بدن در معرض خطر فرسودگی است. بااینحال، علائم این بیماری اغلب در دستها، زانوها، ستون فقرات، لگن و شانهها دیده میشوند.
علائم فرسودگی مفاصل ممکن است شبیه به علائم سایر بیماریهای ارتوپدی مانند رگ به رگ شدن (آسیبهای رباط)، کشیدگی (آسیبهای تاندون یا عضله) یا پارگی روتاتور کاف در شانه باشد. البته، آرتروز برخلاف این شرایط، به طور خاص غضروف مفاصل را هدف قرار میدهد. پزشک میتواند از طریق معاینه فیزیکی و آزمایشهای تصویربرداری مانند اشعه ایکس یا MRI این مشکل را دقیقتر تشخیص دهد.
کلام آخر
آرتروز در سراسر جهان از هر ۱۳ نفر، یک نفر را تحت تأثیر قرار میدهد. دانشمندان پیشبینی میکنند که تا سال ۲۰۵۰، با افزایش جمعیت و افزایش سن، نزدیک به ۱ میلیارد نفر به آرتروز مبتلا شوند. این موضوع بدین معناست که تعداد افراد مبتلا به این بیماری تقریبا دو برابر خواهد شد.
بااینحال، متأسفانه، باور نادرستی که به شدیدتر شدن این آمار منجر شده این است که فرد مبتلا به آرتروز نباید تحرک داشته باشد. این باور رایج تا جایی صحیح است که تنها از انجام فعالیتهای سنگین اجتناب شود. به عبارت دیگر، داشتن درد مفاصل به این معنی نیست که باید کاملا بیتحرک بمانیم. انجام حرکات ورزشی زیر نظر متخصص میتواند فشار روی مفاصل را کاهش داده، از پیشرفت بیماری جلوگیری کند یا آن را به تأخیر بیندازد.
منابع
bendandmend
health.osu
nyboneandjoint
hopkinsmedicine
spinegroupbeverlyhills
